Có những địa danh không chỉ được ghi dấu trên bản đồ mà còn được khắc sâu trong ký ức của nhiều thế hệ. Địa đạo Gò Thì Thùng là một nơi như thế.

Bia Di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Gò Thì Thùng - địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay.

Giữa vùng đất phía Tây Tuy An hôm nay, địa đạo Gò Thì Thùng vẫn âm thầm nằm dưới lòng đất như một chứng nhân của lịch sử. Sáu mươi năm đã đi qua kể từ Chiến thắng địa đạo Gò Thì Thùng ngày 24/6/1966, nhưng mỗi con đường, mỗi triền đồi nơi đây dường như vẫn vọng về âm hưởng của những năm tháng chiến tranh gian khổ, khi lòng yêu nước và ý chí quật cường đã kết tinh thành sức mạnh làm nên những chiến công vẻ vang.

Những năm 1964 - 1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn cam go, quân và dân vùng Tây Tuy An (cũ) gồm An Xuân, An Lĩnh, An Nghiệp, An Định và các địa bàn giáp Sơn Hòa đã cùng nhau viết nên một kỳ tích bằng chính đôi tay và nghị lực của mình. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, không có máy móc hiện đại, không có phương tiện cơ giới, quân và dân địa phương vẫn ngày đêm bền bỉ đào đất, vận chuyển đất đá, tạo nên hệ thống địa đạo Gò Thì Thùng dài gần 2km, liên kết với mạng lưới giao thông hào liên hoàn dài gần 10km cùng nhiều công trình quân sự phục vụ chiến đấu và sinh hoạt trong lòng đất. Đó không đơn thuần là một công trình quân sự. Đó là biểu tượng của niềm tin, của ý chí không khuất phục trước bom đạn và của khát vọng giành lại độc lập, tự do cho quê hương, đất nước.

Lối xuống hệ thống Địa đạo Gò Thì Thùng - công trình được quân và dân địa phương xây dựng bằng sức người trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Từ lòng đất ấy đã hình thành một thế trận chiến tranh nhân dân vững chắc. Địa đạo trở thành nơi che chở lực lượng cách mạng, là điểm tựa để quân và dân địa phương bám đất, bám làng, giữ vững phong trào đấu tranh cách mạng trong những năm tháng ác liệt nhất. Và cũng từ nơi đây, ngày 24/6/1966 đã đi vào lịch sử như một mốc son đáng tự hào khi quân và dân ta đánh bại cuộc hành quân quy mô lớn của địch, bảo vệ căn cứ cách mạng và khẳng định sức mạnh của lòng dân khi được hun đúc bởi lý tưởng cách mạng.

Bên trong hệ thống Địa đạo Gò Thì Thùng - nơi từng là căn cứ chiến đấu, trú quân và bảo vệ lực lượng cách mạng trong những năm tháng ác liệt.

Thời gian đã lùi xa sáu thập kỷ. Nhiều người từng đào địa đạo, từng chiến đấu và chứng kiến chiến thắng năm ấy nay không còn nữa. Nhưng lịch sử chưa bao giờ ngủ yên trong quá khứ. Lịch sử vẫn hiện diện trong những câu chuyện được kể lại bên mái nhà, trong những nén hương tri ân tại khu di tích, trong niềm tự hào của những người con quê hương mỗi khi nhắc đến địa đạo Gò Thì Thùng. Giá trị lớn nhất mà chiến thắng để lại không chỉ là một di tích hay một dấu mốc lịch sử, mà là tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó và niềm tin vào sức mạnh của Nhân dân.

Có lẽ vì thế mà hôm nay, khi những vùng quê từng làm nên căn cứ cách mạng phía Tây Tuy An năm xưa, gồm An Xuân, An Lĩnh, An Nghiệp cùng hội tụ trong mái nhà chung Tuy An Tây, ký ức về Gò Thì Thùng càng trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết. Đó không chỉ là sự gặp gỡ của lịch sử mà còn là sự tiếp nối của truyền thống, của tinh thần đoàn kết đã được hun đúc từ những năm tháng chiến tranh gian khổ. Từ nền tảng ấy, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Tuy An Tây đang tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, xây dựng quê hương ngày càng đổi mới, văn minh và phát triển.

Kỷ niệm 60 năm Chiến thắng địa đạo Gò Thì Thùng vì thế không chỉ là dịp để nhìn lại một chiến công trong quá khứ. Đó còn là dịp để tri ân những người đã ngã xuống cho hòa bình hôm nay; để thế hệ trẻ hiểu rằng độc lập, tự do và những thành quả phát triển của quê hương chưa bao giờ là điều tự nhiên có được; để mỗi người thêm trân trọng lịch sử, thêm yêu quê hương và thêm ý thức trách nhiệm đối với tương lai của vùng đất mình đang sống.

Sáu mươi năm đã đi qua nhưng tinh thần Chiến thắng địa đạo Gò Thì Thùng vẫn còn nguyên giá trị. Đó là tinh thần của lòng yêu nước, của ý chí vượt khó, của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân đã giúp quân và dân địa phương làm nên chiến thắng năm xưa, đồng thời tiếp tục trở thành động lực để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Tuy An Tây vững bước trên hành trình xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Hố thông hơi Địa đạo Gò Thì Thùng được phục dựng, góp phần tái hiện không gian sinh hoạt, chiến đấu của quân và dân địa phương trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Nhân dịp kỷ niệm 60 năm Chiến thắng địa đạo Gò Thì Thùng (24/6/1966 - 24/6/2026), Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Tuy An Tây trân trọng kính mời cán bộ, đảng viên, Nhân dân, con em quê hương đang sinh sống, học tập, công tác trong và ngoài địa phương cùng du khách gần xa về tham dự các hoạt động kỷ niệm; cùng nhau ôn lại truyền thống vẻ vang, tri ân các thế hệ cha anh đã làm nên lịch sử và tiếp thêm niềm tin, khát vọng xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh.

Chương trình nghệ thuật kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Địa đạo Gò Thì Thùng và các trận đánh tiêu biểu trên địa bàn xã Tuy An Tây sẽ diễn ra vào lúc 19 giờ ngày 23/6/2026 tại Sân Gò Thì Thùng, thôn Xuân Thành với chủ đề “Địa đạo Gò Thì Thùng - Bản hùng ca bất diệt - Khát vọng tương lai”. Tiếp đó, vào lúc 8 giờ ngày 24/6/2026 sẽ diễn ra Lễ dâng hương, dâng hoa tại Khu Di tích lịch sử quốc gia Địa đạo Gò Thì Thùng.

Về với địa đạo Gò Thì Thùng hôm nay không chỉ để nhớ về một chiến thắng đã đi vào lịch sử, mà còn để cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, của truyền thống cách mạng và của khát vọng vươn lên đang hiện hữu trên vùng đất anh hùng này./.